Elektrikli Araç Sözlüğü

Elektrikli araçların alternatif akım (AC) kullanılarak şarj edilmesi yöntemidir; bu yöntemde akım dönüşümü araç içi şarj cihazı (OBC) tarafından AC’den DC’ye çevrilerek gerçekleştirilir.

Elektrikli araç şarj yöntemleri arasındaki temel farkları ifade eder; AC şarjda enerji dönüşümü araç içinde yapılırken DC şarjda dönüşüm istasyonda yapılır ve bataryaya doğrudan doğru akım (DC) verildiği için daha hızlı şarj sağlanır.

Sürücüyü desteklemek ve sürüş güvenliğini artırmak amacıyla sensörler, kameralar, radarlar ve yazılım algoritmaları kullanarak çeşitli sürüş yardım fonksiyonları sunan gelişmiş araç teknolojileri bütünüdür.

Aracın belirlenen hızda ilerlemesini sağlarken öndeki araçla olan mesafeyi radar ve sensörler aracılığıyla sürekli ölçerek hızını otomatik olarak ayarlayan gelişmiş hız kontrol sistemidir.

Aerodinamik etki yani verimlilik hava direncini azaltmak amacıyla düşük sürtünme katsayısı (Cd) ve optimize edilmiş ön alan tasarımının birleşimidir. Özellikle yüksek hızlarda hava direncini azaltarak tüketimi ve menzil kaybını önemli ölçüde düşürür.

Elektrikli aracın şarj sürecini enerji talebi, şebeke yükü, elektrik fiyatları ve kullanıcının sürüş alışkanlıkları gibi değişkenlere göre optimize ederek yönetilebilen akıllı şarj teknolojisidir.

Üreticiler tarafından batarya için sunulan garanti süresidir. Genellikle yıl ve kilometre sınırı şeklinde belirtilir ve belirli bir minimum kapasite eşiği (örneğin %70–80 SoH) taahhüt edilir.

Kullanım ömrünü tamamlamış bataryaların çevresel etkilerini azaltmak amacıyla sökülerek içerdikleri lityum, demir, nikel, kobalt gibi değerli materyallerin geri kazanılması ve yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi sürecidir.

Bir bataryanın depolayabileceği toplam elektrik enerjisi miktarını ifade eder ve genellikle kilovat-saat (kWh) cinsinden ölçülür. Batarya kapasitesi, bir elektrikli aracın tek şarjla ne kadar yol gidebileceğinin temel belirleyicisidir.

Bir bataryanın performansını kabul edilebilir seviyede koruyarak kullanılabildiği süreyi veya desteklediği şarj-deşarj döngüsü sayısını ifade eder. Kapasite belirli bir seviyenin altına düştüğünde batarya kullanım ömrünü tamamlamış sayılır.

Soğuk hava koşullarında batarya performansını artırmak ve hızlı şarj verimliliğini sağlamak amacıyla sürüşten veya şarj işleminden önce batarya sıcaklığının ideal çalışma aralığına getirilmesi işlemidir.

Araçta hedef SoH (State of Health) eşiğinin altına düşen batarya paketlerinin sabit enerji depolama uygulamalarında (örneğin güneş enerjisi sistemleri, ev tipi enerji depolama üniteleri) yeniden değerlendirilmesidir. Bu kullanım sırasında batarya döngü ömrü izlenmeye devam eder.

Elektrikli araçlarda hem AC hem de DC hızlı şarjı destekleyen, Type 2 fiş yapısına iki ek DC pininin entegre edilmesiyle oluşturulmuş Avrupa standartlı kombine şarj konnektör tipidir.

Elektrikli araçlar için geliştirilmiş ve genellikle 50 kW seviyelerinde DC hızlı şarj desteği sunan yaygın bir şarj standardıdır; bataryaya doğru akım (DC) sağlar.

Elektrikli araç bataryalarının doğru akım (DC) kullanılarak 50 kW ve üzeri güç seviyelerinde, AC şarja göre çok daha kısa sürede şarj edilmesini sağlayan yüksek güçlü şarj yöntemidir; akım dönüşümü araç dışında yapılır ve bataryaya doğrudan DC enerji verilir.

Elektrik motorunun güç aktarım mekanizmaları (örneğin dişli indirgeme) olmadan tekerleğe doğrudan tahrik sağladığı sistem mimarisidir. Mekanik kayıplar azalır, ancak paketleme ve NVH konularında özel mühendislik gerektirir.

Batarya ve diğer kritik elektrikli bileşenlerin voltaj seviyeleri güvenli eşiğin altına düştüğünde, sistemi kalıcı hasardan korumak için güç akışını kesen veya sınırlayan güvenlik mekanizmasıdır.

Elektrikli araçlarda kullanılan güç sisteminin yaklaşık 800 Volt seviyesinde tasarlandığı mimaridir; bu yapı enerji iletiminde daha yüksek verimlilik, daha iyi performans ve çok daha hızlı şarj süreleri sağlar.

Bir elektrikli aracın tek bir tam şarjla kat edebileceği mesafeyi, Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı (Environmental Protection Agency) tarafından belirlenen test prosedürlerine göre ifade eden resmi menzil değeridir.

Hareket enerjisini içten yanmalı motor yerine elektrik motorundan alan ve enerjisini şarj edilebilir bataryalarda depolayan, fosil yakıt yerine elektrikle çalışan araç türüdür.

Tam şarjlı bir batarya ile bir elektrikli aracın ideal koşullarda kat edebileceği toplam mesafedir; genellikle kilometre (km) cinsinden belirtilir ve WLTP, EPA gibi test standartlarına göre ölçülür.

Bir elektrikli aracın bataryasının belirli bir yüzdeye ya da tam doluluk seviyesine ulaşması için gereken süreyi ifade eder; şarj gücü, batarya kapasitesi ve şarj yöntemi (AC/DC) gibi faktörlere bağlı olarak değişir.

Elektrikli araçların ev ortamında daha hızlı ve güvenli şekilde şarj edilmesini sağlayan, duvara monte edilen özel AC şarj cihazıdır; genellikle 3,7 kW ile 22 kW arasında güç sunar.

Motor gücünün ön tekerleklere aktarıldığı çekiş sistemidir. Ön aksın hem motoru hem de aktarma organlarını toplamasıyla güç aktarımı sırasında oluşacak kayıplar önlenerek verimlilik sağlanır. Ayrıca ön tekerlerin üzerinde motorun denge oluşturması ile daha kontrollü bir çekiş sağlanır.

Elektrikli araçlarda içten yanmalı motor ve diğer büyük mekanik bileşenlerin olmaması sebebi ile ön tarafta oluşan boşluğun ekstra bagaj alanı olarak kullanılmasıdır.

Aracın lastik hariç en alt noktası ile zemin arasındaki dikey mesafedir. Arazi kabiliyeti açısından engebeli yollarda kullanım yapılacaksa yüksek olması tercih edilirken daha performans odaklı kullanımlarda ağırlık merkezini düşürerek yol tutuşu sağlaması için daha düşük olması tercih edilir.

Aracı çalıştıran ana batarya paketi olup lityum iyon hücrelerden oluşur. 300–800V arası voltaj değerlerinde çalışır. Genellikle aracın ağırlık merkezini düşürmek için aracın tabanına yerleştirilir.

Elektrikli araçlarda kabin ısıtma ve soğutma amacıyla çevredeki ısı enerjisini verimli şekilde kullanarak ısı transferi yapan enerji tasarruflu iklimlendirme sistemidir. Geleneksel elektrikli rezistans ısıtmaya kıyasla daha az enerji tüketir.

Bir ısı pompasının tükettiği elektrik enerjisine karşılık sağladığı ısı enerjisinin oranını ifade eden verimlilik göstergesidir. COP değeri ne kadar yüksekse sistem o kadar verimli çalışır.

Özellikle ABD ve bazı Asya pazarlarında kullanılan AC şarj soketi standardıdır.

Sıvı veya jel elektrolit yerine katı bir elektrolit malzemesi kullanılan yeni nesil batarya teknolojisidir. Lityum iyonların iletimi sıvı ortam yerine seramik, polimer veya sülfür bazlı katı yapılar üzerinden gerçekleşir.

Aracın yan ve arka kör noktalarında bulunan diğer araçları radar veya sensörlerle algılayarak sürücüyü görsel veya sesli uyarılarla bilgilendiren güvenlik odaklı sürüş destek sistemidir.

Soğuk hava koşullarında menzili korumak amacıyla batarya ön ısıtması, koltuk/direksiyon ısıtması kullanımı, uygun lastik basıncı kontrolü ve enerji verimli sürüş stratejilerinin uygulanmasıdır.

Katot (pozitif elektrot) malzemesi olarak lityum demir fosfat (LiFePO₄) kullanılan bir lityum-iyon batarya türüdür. Demir-fosfat yapısı sayesinde geleneksel lityum-iyon bataryalara göre daha kararlı, güvenli ve uzun ömürlüdür.

Araç üreticisi tarafından önerilen lastik basıncı değerlerinin altında kullanım, yuvarlanma direncini artırarak enerji tüketimini ve menzil kaybını yükseltir. TPMS sistemleri düzenli kontrolü kolaylaştırır.

Bir araç veya cihazın mevcut enerji kaynağı ile ideal koşullar altında kat edebileceği maksimum sürüş mesafesidir.

Elektrikli aracın kalan menzilini tahmin ederken SoC, geçmiş sürüş tüketimi, sürüş stili, sıcaklık ve rota profili gibi verileri analiz eden adaptif algoritmalar yardımıyla gerçekçi mesafe hesaplanmasıdır.

Elektrikli aracın standart ev prizi gibi düşük güçlü AC kaynaklardan şarj edilmesini sağlayan ve üzerinde entegre kontrol kutusu (ICCB – In-Cable Control Box) bulunan güvenlik özellikli şarj kablosudur.

Elektrikli araçların duvar tipi wallbox veya halka açık AC şarj istasyonları üzerinden daha yüksek güvenlik ve güç seviyeleriyle şarj edilmesini sağlayan standart şarj kablosudur; araç ve şarj istasyonu arasında iletişim kurarak kontrollü ve güvenli şarj süreci sağlar.

Elektrikli araçlarda eski nesil menzil ve tüketim ölçüm standardı (günümüzde WLTP ile değiştirildi).

Lityum-iyon batarya ailesine ait bir hücre türüdür ve katotta nikel (Ni), manganez (Mn) ve kobalt (Co) elementlerinin kombinasyonunu kullanır. Bu yapı enerji yoğunluğu, güvenlik ve ömür arasında dengeli bir performans sağlar.

Araç içi ses, titreşim ve sürüş sertliği seviyelerini ifade eden mühendislik terimidir. Doğrudan sürüş konforunu etkiler.

Şarj istasyonları ile merkezi yönetim yazılımları arasında iletişim sağlayan açık standart bir protokoldür; farklı üreticilere ait şarj cihazlarının uyumlu şekilde çalışmasına olanak tanır.

Araç yazılımlarının internet bağlantısı üzerinden kablosuz olarak uzaktan güncellenmesini sağlayan genel teknolojidir. Hem uygulama seviyesindeki yazılımlar (SOTA) hem de donanımı kontrol eden firmware yazılımları (FOTA) bu kapsamda güncellenebilir.

Sürücünün yalnızca gaz pedalıyla hem hızlanmayı hem de rejeneratif frenleme ile yavaşlamayı kontrol edebildiği, fren pedalına minimum ihtiyaç duyulan sürüş modudur.

Elektrikli araçların alternatif akım (AC) kullanılarak şarj edilmesi yöntemidir; bu yöntemde akım dönüşümü araç içi şarj cihazı (OBC) tarafından AC’den DC’ye çevrilerek gerçekleştirilir.


*Bu terim şarj altyapısı ile ilgili konularda karşına çıkar.

Elektrikli araçlarda kabin veya batarya ısıtması için kullanılan, pozitif sıcaklık katsayısına sahip seramik direnç elemanları sayesinde sıcaklığa göre kendi kendini düzenleyerek güvenli ve verimli ısı üreten elektrikli ısıtıcı türüdür.

Araç yavaşlarken oluşan kinetik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürerek bataryaya geri kazandıran ve enerji verimliliğini artırarak menzile katkı sağlayan frenleme sistemidir.

Elektrikli araçlarda yavaşlama sırasında kinetik enerjinin elektrik enerjisine dönüştürülerek bataryaya geri kazandırılması sürecidir; bu işlem rejeneratif frenleme sistemi üzerinden gerçekleştirilir.

Rejeneratif frenleme sisteminde bataryaya geri kazanılan enerji miktarını ve frenleme şiddetini belirleyen ayar seviyeleridir. Bu seviyeler, sürücünün yavaşlama hissini ve enerji geri kazanım oranını isteğe bağlı olarak değiştirmesine olanak tanır.

Bir noktadan başka bir noktaya ulaşmak için izlenen yol veya güzergâhtır.

Elektrikli araç kullanıcılarının hedeflerine en verimli şekilde ulaşabilmeleri için rota oluşturulurken menzil, şarj istasyonu konumları, şarj süreleri, yol koşulları ve trafik durumu gibi faktörleri dikkate alan akıllı planlama sürecidir.

Bir aracın yazılım güncellemelerinin kablosuz bağlantı yoluyla uzaktan yüklenmesini sağlayan sistemdir. Kullanıcının servise gitmesine gerek kalmadan yazılım iyileştirmeleri veya yeni özellikler doğrudan araca aktarılır.

Rotorda kalıcı mıknatıslar bulunan ve stator manyetik alanıyla aynı elektriksel hızda (senkron hızda) dönen bir AC elektrik motorudur. İnvertör ile beslendiği için hız ve tork oldukça hassas şekilde kontrol edilebilir.

Kamera, radar ve lidar gibi farklı sensörlerden gelen verileri birleştirerek çevreyi daha güvenilir ve bütüncül şekilde algılayan veri işleme yöntemidir; özellikle otonom ve ileri seviye ADAS sistemlerinde kritik rol oynar.

Elektrikli araçlarda yüksek voltajlı (HV) devreyi bakım ve onarım işlemleri sırasında manuel olarak devreden ayırmaya yarayan güvenlik bileşenidir. İş güvenliği prosedürlerinin önemli bir adımını oluşturur.

Bir bataryanın mevcut enerji seviyesini toplam kapasitesine oranla yüzde (%) olarak ifade eden göstergedir; bataryada ne kadar enerji kaldığını belirtir.

Bir bataryanın ilk üretildiği zamanki performansına kıyasla mevcut kapasite ve verimliliğini gösteren ölçümdür. Genellikle yüzde (%) olarak ifade edilir ve bataryanın ne kadar sağlıklı olduğunu belirtir.

Şarj oturumları sırasında şarj cihazı ile sunucu arasındaki veri iletişimini güvence altına alan kriptografik güvenlik protokolüdür. OCPP ve ISO 15118 gibi iletişim protokollerinin güvenli sürümlerinde zorunlu olarak kullanılır.

Sürücünün yalnızca gaz pedalı aracılığıyla hem hızlanmayı hem de rejeneratif frenleme ile yavaşlamayı kontrol edebildiği sürüş modudur. Gaz pedalından ayağın çekilmesiyle araç yavaşlar ve hatta tamamen durarak fren pedalına minimum düzeyde ihtiyaç duyulmasını sağlar.

Elektrikli araçlarda batarya, motor, inverter ve diğer güç elektroniği bileşenlerinin sıcaklıklarını güvenli ve verimli aralıklarda tutmak amacıyla ısıtma, soğutma ve ısı dağıtımını kontrol eden sistemdir.

Elektrikli araçlarda batarya, motor, inverter ve diğer güç bileşenlerinin sıcaklığını ideal çalışma aralığında tutmak için soğutma ve ısıtma süreçlerini yöneten dolaşım sistemidir. Genellikle sıvı soğutma hatları, pompalar, ısı değiştiriciler ve sensörlerden oluşur.

Özellikle Japonya ve Kuzey Amerika pazarına yönelik elektrikli araçlarda kullanılan, tek fazlı AC şarj için tasarlanmış beş pinli şarj konnektör tipidir.

Avrupa standartlarına uygun AC şarj bağlantısı için kullanılan, yuvarlak yapıda ve yedi pinli bir şarj konnektör tipidir. Avrupa Birliği’nde halka açık şarj istasyonlarında en yaygın kullanılan fiş türüdür.

Elektrikli araç bataryalarının yüksek güçlü DC şarj istasyonları aracılığıyla çok kısa sürede yüksek oranda doldurulmasını sağlayan şarj teknolojisidir. Genellikle 150 kW ve üzeri güç seviyelerini destekler.

Çevre algılama sistemlerinde, ses dalgaları (yankı prensibi) kullanarak kısa mesafedeki cisimlerin ve engellerin mesafesini algılayan sensör türüdür. Özellikle park asistanı ve park manevraları sırasında kullanılır.

Elektrikli araç güç ve şarj sistemlerinde kullanılan temel voltaj seviyesini ifade eder. 800V mimarileri, geleneksel 400V sistemlere göre aynı gücü daha düşük akım ile taşıyarak güç elektroniği bileşenlerinin ısınmasını ve enerji kayıplarını minimize eder. Bu durum, özellikle ultra hızlı DC şarj performansını önemli ölçüde artırır.

Elektrikli araçların bataryalarında depolanan enerjiyi gerektiğinde elektrik şebekesine geri aktarabilmesine imkân tanıyan, enerji yönetim sistemleriyle entegre çalışan çift yönlü enerji transfer teknolojisidir.

Elektrikli araç bataryasında depolanan enerjinin bir eve geri beslenerek ev elektrik sistemini çalıştırmak amacıyla kullanılmasına olanak tanıyan çift yönlü enerji aktarım teknolojisidir.

Elektrikli araç bataryasında depolanan enerjinin harici cihazları (ör. ev aletleri, elektronik cihazlar, aydınlatma ekipmanları vb.) çalıştırmak için doğrudan araç üzerinden dış yüke aktarılmasına olanak tanıyan enerji paylaşım teknolojisidir.

Bir aracın, tükettiği enerji kaynağını (yakıt veya elektrik) birim mesafe başına ne kadar verimli kullandığını gösteren ölçümdür. Elektrikli araçlarda genellikle kWh/100 km gibi birimlerle ifade edilir ve menzil performansını belirler.

Araç kontrol ünitelerinin, multimedya sistemi ve sürüş destek yazılımlarının; performans iyileştirmeleri, hata düzeltmeleri veya yeni özellikler eklenmesi amacıyla güncellenmesi işlemidir. Bu işlem, genellikle kablosuz olarak (OTA/SOTA) gerçekleştirilir.

Elektrikli araçta bulunan ve harici bir AC güç kaynağını (ev prizi veya Wallbox) bataryayı şarj edebilmek için gerekli olan DC (Doğru Akım) gücüne dönüştüren ana bileşendir. Aracın AC şarj hızını belirleyen donanımdır.

Araç dik ve zorlu yokuşlardan inerken, sürücü müdahalesine gerek kalmadan, frenleri ve motor torkunu otomatik olarak ayarlayarak aracın çok düşük ve sabit bir hızda kalmasını sağlayan sürüş destek sistemidir. Bu özellik, kaygan zeminlerde tam kontrol sağlar.

Aracın sürüş veya kullanım sürecinde egzoz borusundan hiçbir zararlı gaz (CO2, NOx, partikül vb.) salımı yapmaması durumudur. Bu terim özellikle elektrikli veya hidrojen yakıt hücreli araçlar için kullanılır.

Otomotiv üretiminde, çelik şasi ve gövde parçalarını paslanma ve korozyona karşı korumak amacıyla uygulanan çinko bazlı koruyucu kaplama yöntemidir (galvanizleme)

Geleneksel mimarilerdeki kablolama karmaşıklığını azaltmak amacıyla, elektronik kontrol ünitelerinin (ECU) aracın farklı bölgelerine göre (ön, arka, orta) mantıksal olarak gruplandırıldığı yeni nesil araç mimarisidir. Bu sayede kablo demetleri basitleşir ve yeni yazılım fonksiyonları desteklenir.